Besiyerleri, mikroorganizmaların gelişebilmesi için formüle edilmiş katı veya sıvı ortamlardır. Besiyerlerine farklı isimler de verilmektedir. Bunlardan bazıları; besi ortamı, kültür vasatı ve kültür besiyeridir. Peki besiyeri hazırlamanın amaçları nelerdir? Nasıl hazırlanır? Çeşitleri nelerdir? Bileşiminde hangi maddeler bulunur? Gelin hep birlikte hem bu sorularımıza cevap bulalım hem de besiyerlerini detaylıca inceleyelim.

Besiyeri Hazırlamanın Amaçları Nelerdir?

Besiyerleri çok farklı amaçlar için kullanılabilir. Bunlardan bazıları:

  • İdentifikasyon (tanımlanma),
  • Duyarlılık ve sterilite testleri,
  • Sayım,
  • Gıda, su ve çevre kontrolleri,
  • Biyolojik ürünlerin elde edilmesi
  • Antibiyotik ve vitamin analizleridir.

Besiyeri Bileşiminde Bulunması Gereken Maddeler

Besiyeri bileşimine giren maddeleri gelişme için gerekli olanlar, inhibitörler ve diğer maddeler olmak üzere 3 gruba ayırabiliriz.

  • Gelişme için gerekli olan maddeler su, peptonlar, maya ekstraktı, et ekstraktı, malt ekstraktı, beyin ve kalp ekstraktı, agar, karbonhidratlar, tuz, tampon maddeler, pH indikatörleri ve redoks indikatörleridir.
  • İnhibitör maddeler, istenmeyen mikroorganizmaların gelişmesini önlemekle birlikte gelişmesi istenen mikroorganizmaya da herhangi bir inhibitör etki yapmayan maddelerdir. Boyalar, sodyum asit, safra tuzları ve antibiyotikler inhibitör maddelere örnektir.
  • Diğer maddeler, besiyerlerine çeşitli amaçlarla katılan fakat yukarıdaki gruplara girmeyen maddelerdir. Bu maddelere örnek olarak inaktivatörler, stimülatörler (gelişmeyi teşvik eden maddeler), indirgeyiciler, anorganikler ve özel besin maddeleri örnek olarak verilebilir.

Çeşitleri Nelerdir?

Besiyerleri fiziksel özelliklerine, kaynaklarına ve kullanım amaçlarına göre çeşitli sınıflara ayrılmıştır.

  • Fiziksel özelliklerine göre besiyerleri; katı ve sıvı olmak üzere iki çeşittir.
  • Kaynağına göre besiyerlerini; bitkisel, hayvansal, sentetik, türev ve karışık olmak üzere beşe ayırabiliriz.
  • Kullanım amaçlarına göre ise; genel ve özel besiyeri olmak üzere iki sınıf altında inceleyebiliriz.

Hazırlama Aşamaları

Besiyerleri formülden, dehidre ve hazır besiyerinden olmak üzere üç farklı şekilde hazırlanabilir. Besiyeri hazırlama aşamaları sırasıyla aşağıdaki gibidir.

  1. Malzemeler eklenir.
  2. Formüle veya istenen hacme göre hesaplanan besiyeri bileşenleri hassas terazide tartılır.
  3. Tartılan besiyeri bileşenleri uygun bir erlen veya cam balona aktarılır ve çözündürülür.
  4. pH ayarlanır.
  5. Katkılar ilave edilir.
  6. Besiyerleri petri kaplarına dökülür ve
  7. Kurutma işlemi yapılır.

KAYNAKLAR

  1. Anonymous 2005, Merck Gıda Mikrobiyolojisi Uygulamaları, Editör: Prof. Dr. Kadir HALKMAN, Başak Matbaacılık, Ankara, ISBN: 9750037308
  2. Gıda Teknolojisi Besiyeri Hazırlama Ankara, 2012

Yazar Hakkında

Medine KARAAYTU

Merhabalar, ben Medine Karaaytu. 1999 Kartal/ İstanbul doğumluyum. Ankara Üniversitesi’nde Gıda Mühendisliği 3.sınıf öğrencisiyim. Kocaeli’nde yaşıyorum. Kendimi geliştirmeyi, kitap okumayı ve araştırma yapmayı çok severim.İnsanların gıda farkındalığını arttırmak ve daha bilinçli bir toplum hedefi doğrultusunda çalışmalarımı sizinle paylaşmak isterim.

Tüm İçerikleri Görüntüle